Zijn mondelinge afspraken juridisch bindend (en wat zijn de risico’s)?

Je hoort het vaak in de praktijk: “We hebben dat toch mondeling afgesproken?” Of: “We zijn er toch uit geweest tijdens dat telefoongesprek?” Maar hoe zit het nu echt juridisch met mondelinge afspraken? En waarom is het best om altijd iets op papier te hebben?

Een mondelinge afspraak kan een overeenkomst zijn

Het Belgische recht kent geen formele eis dat een contract schriftelijk moet zijn om geldig te zijn. Een overeenkomst komt tot stand wanneer twee partijen een aanbod en een aanvaarding hebben, ongeacht of dat op papier staat of gewoon mondeling is uitgesproken. Dat betekent dat ook een mondelinge afspraak in principe bindend kan zijn.

In de praktijk kan dit bv. gebeuren wanneer je tijdens een telefoongesprek prijs, levertijd en voorwaarden overeenstemt, en de andere partij daarmee instemt. Juridisch gezien is er dan een overeenkomst gesloten.

Bewijsbaarheid is de kern van de zaak

Het grote probleem met mondelinge afspraken is bewijs. Is er discussie over wat precies afgesproken is? Dan moet je als partij aantonen wat de afspraak precies was. Dat kan bv. met:

• Getuigenverklaringen;

• Opnames (indien wettelijk toegestaan);

• E-mails of berichten die de afspraak bevestigen.

Rechters kunnen in bepaalde omstandigheden aannemen dat er een overeenkomst was op basis van het gedrag van de partijen of verklaringen van derden, maar dit is altijd een onzeker proces.

Kortom, de juridische geldigheid is er wel, maar bewijsbaarheid is vaak de bottleneck.

De belangrijke grens van €3.500 bij consumenten

Een belangrijke nuance in het Belgische recht is dat er bij overeenkomsten met consumenten die meer waard zijn dan €3.500 bewijs moet geleverd worden via een geschrift. Dit volgt uit het Belgische bewijsrecht, zonder geschrift kan je in die gevallen je recht moeilijk afdwingen.

Dat betekent praktisch:

• Onder €3.500 kan een mondelinge afspraak in principe bewezen worden met e-mail, smsberichten of getuigen;

• Boven €3.500: moet er een schriftelijk bewijs bestaan, zoals een ondertekend contract, e-mailuitwisseling, offerte-bevestiging, etc. om te kunnen aantonen wat er precies is afgesproken.

Voor overeenkomsten tussen ondernemers onderling bestaat deze wettelijke drempel niet, daar is de mondelinge afspraak juridisch geldig, maar dezelfde bewijsrisico’s blijven gelden.

Wat telt als “schriftelijk bewijs”?

Veel ondernemers denken dat enkel een stuk papier met handtekening telt. Maar dat is niet zo. De wet breidde het begrip geschrift uit naar digitale vormen van communicatie. Hiermee worden o.a. aangenomen als bewijs:

• E-mails waarin een aanbod bevestigd wordt;

• SMS- of WhatsApp-berichten;

• Digitale orderbevestigingen.

Een handtekening is dus geen absolute voorwaarde om iets juridisch bindend te maken, het gaat erom dat je kan aantonen wat er afgesproken is.

Praktische aanbevelingen voor ondernemers

Gezien de onzekerheid rond bewijs, ligt de focus in de praktijk bij veel ondernemers op één eenvoudig principe. Leg je afspraken schriftelijk vast, ook al is de overeenkomst mondeling afgesloten.

Dat kan op verschillende manieren:

• Stuur na een telefoongesprek een bevestigingsmail met alle belangrijke punten;

• Werk met offertes die per e-mail worden geaccepteerd;

• Vraag altijd een ondertekende overeenkomst bij grotere opdrachten.

Waarom het toch geen louter formaliteit is

Een schriftelijk contract is niet enkel een bewijsinstrument, maar helpt ook om onzekerheid over de inhoud weg te nemen, discussies over interpretatie te voorkomen en verantwoordelijkheden en termijnen duidelijk te bepalen.

Een mondelinge afspraak waarop beide partijen vertrouwen, kan juridisch bindend zijn, maar zonder schriftelijk bewijs wordt het al snel een twijfelachtig verhaal in een procedure.

Conclusie

Ja, een mondelinge afspraak kan juridisch bindend zijn in België. De overeenkomst komt tot stand zodra aanbod en aanvaarding bestaan ongeacht een schriftelijk overeenkomst. Maar:

• Bewijsproblemen zijn de grootste valkuil;

• Boven €3.500 met een consument moet er een geschrift zijn;

• Digitale communicatie kan als bewijs gelden;

• Schriftelijke bevestiging verdient altijd de voorkeur.

• 
  

Voor ondernemers is het dus niet een vraag of mondelinge afspraken bindend kunnen zijn, maar hoe je ze kunt bewijzen en risico’s minimaliseert.

Heb je juridisch bijstand nodig of meer informatie over hoe je best een overeenkomst tot stand laat komen of de tegenpartij kunt afwdingen om een iets na te komen, neem dan contact op met ons.