Mag je als burger een politieagent filmen tijdens een interventie?

Steeds vaker zie je burgers hun smartphone bovenhalen wanneer de politie tussenkomt. Denk aan verkeerscontroles, een arrestatie of een ordedienst. Maar is dat eigenlijk toegelaten? En zo ja, onder welke voorwaarden?

Is filmen verboden?

Eerst en vooral: nee, het filmen van een politieagent tijdens een interventie is op zich niet verboden. Er bestaat geen enkele wet die burgers verbiedt om hun camera te gebruiken wanneer ze een tussenkomst van de politie willen vastleggen.

Maar… wat niet verboden is, is daarom nog niet automatisch toegestaan. De context en vooral wat je met de beelden doet, zijn doorslaggevend.

De juridische basis

Filmen mag, publiceren is een ander verhaal.

Het simpelweg maken van beelden is niet strafbaar. Zodra je die beelden echter online plaatst of verspreidt, kan de privacy van de politieagenten in het gedrang komen.

Maatschappelijk belang speelt een rol.

Rechtspraak (o.a. Gent 2020, Brussel 2021) heeft duidelijk gemaakt dat het filmen wél geoorloofd kan zijn als er een gegronde reden bestaat. Bv. bij buitensporig geweld, racistische opmerkingen of ander gedrag dat maatschappelijk relevant is om aan te kaarten.

Geen reden, geen recht.

Film je een routinecontrole zonder dat er sprake is van misbruik, dan kan een rechter oordelen dat je de beelden moet wissen. In sommige gevallen kan het zelfs leiden tot vervolging wegens schending van de privacy of belaging.

Europese invalshoek

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens legt veel nadruk op de balans tussen privacy en vrije meningsuiting.

Politieagenten hebben recht op bescherming van hun persoonlijke levenssfeer.

Burgers hebben recht op vrije meningsuiting en op het documenteren van feiten in het openbaar.

Een rechter moet dus telkens afwegen of het maatschappelijk belang van de beelden zwaarder weegt dan de privacy van de gefilmde agent?

Wat mag de politie doen?

Niet zomaar wissen.

Een agent kan je niet verplichten om beelden zelf te verwijderen. Alleen het parket of een onderzoeksrechter kan beslissen om beelden in beslag te nemen.

Wel optreden bij misbruik.

Worden beelden zonder reden online gezet, kan de politie klacht indienen en kan het parket vervolgen.

Belangenafweging: privacy versus vrije meningsuiting

Het Controleorgaan op de politionele informatie stelt dat filmen niet automatisch toegestaan is enkel omdat er geen verbod is. De privacy van de politieambtenaar moet steeds worden afgewogen met het maatschappelijk belang. Bovendien moet de rechter geval per geval beoordelen, bv. met concepten zoals journalistieke uitzondering.

Praktische tips als je toch filmt

- Sta niemand in de weg. Filmen mag, hinderen niet.

- Zorg voor duidelijkheid. Laat weten dat je filmt, zonder provocatie.

- Publiceer enkel indien nodig. Hou de beelden voor jezelf, tenzij er een duidelijke reden is om ze te delen.

- Bescherm de privacy. Als je toch beelden verspreidt, maak gezichten onherkenbaar.

- Gebruik je gezond verstand. Vraag je af: dient dit het algemeen belang of enkel mijn nieuwsgierigheid?

- Vermijd juridische risico’s. Zonder gegronde reden of toestemming kun je strafrechtelijk vervolgd worden.

Conclusie

Filmen van politie-interventies in België is niet verboden, maar het mag niet zomaar en in alle omstandigheden. De rechtspraak toont aan dat de reden van het filmen doorslaggevend is. Documenteer je mogelijk onrechtmatig optreden? Dan kan filmen gerechtvaardigd zijn. Film je zomaar een controle uit nieuwsgierigheid? Dan loop je het risico op problemen.

Bij twijfel geldt: filmen kan, maar wees voorzichtig met publiceren.

Heb je vragen over jouw rechten en plichten bij politiecontroles of over de privacywetgeving? Bij Let’s Consult helpen we je graag verder met duidelijk juridisch advies.